సాహిత్య నేత్రం

-జొన్నవిత్తుల శ్రీరామచంద్రమూర్తి

[సాహిత్య నేత్రం ఉత్తమ కథా పురస్కార పోటీలు - 2007లో జనరల్‌ కేటగిరి కింద ద్వితీయ బహుమతి రూ. 3,000/-లు పొందిన కథ]

నేను పుట్టుకచే ఆంగ్లేయుడను. అయిననూ ఆంధ్రము నేర్చితిని. మా మిత్ర సమూహమునందు నేను గానము చేయు భాగవత పద్యములు గాని అన్నమయ్య పదములుగాని నాకు ప్రత్యేకమైన గుర్తింపునిచ్చుచుండును. అది నాకు గర్వకారణము. అందులకే నాయందు ఆంధ్రమనిన అభిమానమున్నది. అంతకు మించిన ఆత్మీయతా గౌరవ భావములున్నవి. బాల్యమునందు మా తల్లి గారైన లూసీమాత నాకు అక్షరాభ్యాసము గావించిరి. ఏదేని ఒక భాష యొక్క వికాసము అవసరమగు అన్య భాషా పదములను సైతము విలీనము చేసికొనుచు ముందుకు సాగుటయందే ఇమిడియుండును. కావున నేటి తెలుగు నేను ప్రయోగించు భాషవలెనుండదని నాకు తెలియును. ఏలనన నా తెలుగు, గ్రంథముల నుండి నేర్చినదేగానీ ప్రయోగము వలన అబ్బినది కాదు.

అందువలన నన్ను చూచిన తెలుగువారికి ఎంత చిత్రమనిపించునో నా మాటలు వినిననూ అంతే విచిత్రముగా నుండగలదు. కానిండు. మరికొద్ది సమయమునకు మా విమానము తెలుగు నేలపై వ్రాలనున్నది. నా బహుకాల స్వప్నము, సత్యము కానున్నది. నా ప్రియమైన గ్రేసు నా ముఖ కవళికలను గమనించుచు చిలిపిగ చిరుదరహాసము గావించుచున్నది. అందులకు గల కారణము నా మనమునందు దాగనియానందము ముఖమునందుప్పొంగుటయేనని నాకు తెలియును.

నా ఈ ఆంధ్ర దేశాగమునమునకు ఒక ప్రత్యేక కారణమున్నది. మేము మా సాఫ్టువేరు కంపెనీ విస్తరణమునకై తగు ప్రదేశమును ఎంపిక చేయవలసి యున్నది. భారతదేశపు సిలికాన్‌ నగరముగా పేరొందిన బెంగుళారునందు ఆరంభించుట సులభమైననూ నా మనము ఆంధ్రదేశము వైపునకే తిరుగటకు గల కారణము నాయందుగల ఆంధ్రాభిమానమే. అందుకు గల కారణము నేను బ్రౌను దొరవారి బంధువునగుటయే.

ఈ స్వామి కార్యమునకు తోడుగా స్వకార్యార్థమై నా వెంట గ్రేసును బయలుదేరినది. మరియొక రెండు మాసములందు మా వివాహము జరుగనున్నది. వివాహమునకు పూర్వము జరుపు విహారయాత్రలు మధురానుభూతులనిచ్చు తీయని జ్ఞాపకములై కలకాలముండును.
వేకువజామున విమానము, బేగంపేట విమానాశ్రయమునందు దిగినది.

ఆంధ్రదేశము… బాల్యము నుండీ చూడవలెనను కాంక్షచే కల్పనలయందే గాంచిన స్వప్న సామ్రాజ్యము కనుల ముందు ప్రత్యక్షమైన అపూర్వ క్షణములవి. గ్రేసు, తన హేండు క్యామును యొక ప్రయాణీకునకిచ్చి తెలుగునాట అడుగిడు సన్నివేశమును చిత్రీకరింప జేసినది. అనంతరము
మేము ముందే బుక్‌ చేసికొనిన హోటలు గదికి చేరితిమి.

స్నానాదికములు పూర్తి చేయుసరికి హోటలు గదియందమర్చిన ఎఫ్‌ఎమ్‌ రేడియో సుప్రభాతము వినిపించుచున్నది. తదుపరి దినఫలములు
ప్రసారమగునని రేడియో జాకీయుడు ముందే తెలిపియున్నాడు. కావున నేను గ్రేసునకు షడ్రుచుల సమ్మేళనమైన యుగాది గురించియూ పంచాంగ శ్రవణము, గ్రహగతులను లెక్కించి దినవారఫలములను లిఖించెడియాచారము గురించియూ వివరించితిని. నాది కన్యారాశి. పుట్టినతేదీ ప్రకారము ఆమెది మిథునరాశి. ఆంధ్రమునందు ప్రసారమగు ఆనాటి దినఫలములను నేను ఆంగ్లమునందు వివరించి గ్రేసు మనమును చూరగొనుటకు సిద్ధముగనుంటిని.

ప్రసారమారంభమైనది. తన శ్రావ్యమైన కంఠముతో దినఫలములను చదువుచున్నదియొక కలకంఠి.

”మిథునరాశి వారు ఈ రోజు మనీ మేటర్స్‌ సెటిల్‌ చేసుకుంటారు. ఫ్రెండ్స్‌తో హేపీగా ఎంజాయ్‌ చేస్తారు. బిజినెస్‌ పీపుల్‌కి బ్యాడ్‌టైం నడుస్తోంది.
స్టూడెంట్స్‌కి ఎగ్జామ్స్‌లో ప్రాబ్లమ్స్‌ ఫేస్‌ చెయ్యాల్సి వస్తుంది. గోల్డ్‌ సిల్వర్‌ రేట్లు రైజవుతాయి. ఎనీ హౌ టుడే ఈజె జాయ్‌ఫుల్‌ డే…”

ఆశ్చర్యము…, గ్రేసునకు నేను అనువదించి చెప్పుటకు పూర్వమే అర్థమైపోయినది.

అంతకు మించిన విశేషమేమన, ఆ రేడియో జాకీయులు ప్రయోగించుచున్న భాష ఆంగ్లము కాదు. ఆంధ్రమునూ కాదు. అయిననిది ఏమైయుండవచ్చును? ఆంధ్రాంగ్లముగానీ, ఆంగ్లాంధ్రముగానీ అయి వుండవచ్చును.

ఈ విధముగ నాలో నేనే తర్కించుకొనుచుండ గ్రేసు నామీద పడి గాఢముగా నొకపరి చుంబించినది. నీవు చెప్పినది అక్షర సత్యము మిత్రమా తెలుగు తీయనైన భాష. వినినంతనే యర్థమగుచున్నది. కానీ అదేలనో నీవు ప్రయోగించెడు భాష నాకు ఇసుమంతయిననూ అర్థము కాదన్నది.

అదియే కదా, నాకును అర్థము కాకున్నది?

ఇంక ఆ జాకీయుని మాటలను విననిచ్చగింపక టెలివిజనును పరికింప నిశ్చయించుకొంటిని. అందు జన్మదిన శుభాకాంక్షలనందజేయు కార్యక్రమం ప్రసారమగుచుండెను. ఆ సూత్రధారిణి పరికిణీ ఓణీలవంటి సాంప్రదాయ దుస్తులలో చూడముచ్చటగనున్నది. తనకూ అటువంటి దుస్తులను ధరించు కోరిక కలుగుచున్నదని తెలిపినది గ్రేసు. అది ఏమి భాగ్యము. ఏదేని మంచి బట్టల దుకాణమునకు బోయి, అచట నీకిష్టమగు దుస్తులను కొనియెదవుగాక అని వాగ్దానము చేసితిని.

ఆ టెలివిజనునందలి యాంకరిణి ఉపయోగించు భాష సైతము జాకీయుని మాటలవలె నాకన్నను గ్రేసునకే సులభముగా అర్థమగుచున్నది. మేమా టెలివిజనును వీక్షించుచుండగనే ఫలహారము వచ్చినది. ఇరువురము ఫలహారము భుజించి నగర దర్శనార్థము బయలుదేరితిమి.

మేము ఈ నగరమున వసించునంత కాలము మాతోనే యుండునటుల ఒక టాక్సీని కుదుర్చుకుని బయలుదేరితిమి. ఓం ప్రథమముగ అసెంబ్లీ
కడకేగితిమి. అచటనున్న గాంధీ మహాత్ముని విగ్రహమునకు మ్రొక్కితిమి. ఆ వెనుక జాతీయ పతాకము రెపరెపలాడుచున్నది. ఆ భారత జాతీయ పతాకమును రచియించినది ఒక ఆంధ్రుడేననియు ఆయన నామధేయము పింగళి వెంకయ్యగారనియు తెలిపితిని. గ్రేసు ఎంతయు సంతసించినది. అంత చక్కటి త్రివర్ణ పతాకమందించిన తెలుగువారి పతాకము ఇంకెంత అద్భుతముగా నుండునో చూచి తీరవలయునన్నదియామె. నాకును అదియే కుతూహలము.

అచటి నుండి తెలుగుతల్లి విగ్రహము కడకేగితిమి. అది తెలుగుతల్లి విగ్రహమని చెప్పగానే గ్రేసు ఆ విగ్రహమునకు కడు నాటకీయముగా
ఆంగ్లమునందు నన్ను పరిచయముగావించినది. ఈతడు బ్రౌను దొరకు చుట్టమైయున్నాడు. వారి వారసత్వముగా ఆంగ్లముతో బాటుగా ఆంధ్రము సైతము నేర్చినాడు. ఇచటనే యొక మల్టీనేషనలు కంపెనీ స్థాపించనున్నాడు, ఆతనికి నీయాశీర్వాదముల నొసంగుము అనుచు ఆమె చేసిన అభినయమునంతయూ చిత్రీకరించితిని.

అనంతరము ప్రసంగ వశమున గ్రేసు, ”నీ వెంటే నేనుంటా… ఎప్పుడైనా.. ఎక్కడైనా…” అన్నది. ఆశ్చర్యము. గ్రేసు నోటివెంట అచ్చతెలుగు.
అంతియే కాదు; నువ్వు… నేను… ప్రేమ! పెళ్ళి! ఇది, కొత్త బంగారులోకం అని కూడ అన్నది. నేనా పదముల అర్థములను వివరించి చెప్పితిని.
కాని గ్రేసు మాత్రము ప్రేమ పూర్వకములైన ఆ తెలుగు పలుకులను ఎచట నేర్చినదో ఎటుల నేర్చినదో ఎంత అడిగిననూ చెప్పదాయెను.

తెలుగునాట అడుగుపెట్టగానే ఆమెకూ జాను తెలుగు జాణతనమబ్బినది గాబోలు.

మేమచటి నుండి తెలుగు నాయకుల విగ్రహములన్నింటినీ దర్శించుచు ఆ చివరి వరకు నడిచితిమి. నడచునంత కాలము ఆయా పుణ్యమూర్తులను గూర్చి నేనెరిగినది గ్రేసునకు వివరించితిని. ఆమె సంభ్రమమున వినియానందించినది. మేమా చివరికి చేరుసరికి ఆ ట్యాక్సీ నాతడు సిద్ధముగ నుండెను. మరల మా సందర్శనమారంభమైనది.

టాక్సీ ఒక కూడలి యందాగినది. అచట ట్రాఫిక్‌ జామైయున్నది. ఆవైపున ఒక హోర్డింగున్నది. దానిని చూచిన వెంటనే గ్రేసు నేర్చిన తెలుగు
పలుకులు ఎటుల నేర్చినదో అర్థమైనది. మరికొద్ది క్షణములకు నేనూహించినటులనే గ్రేసు నన్ను గాంచి, ”ఆటా పాటా… చదువూ సంధ్యా… దటీజ్‌ ప్రగతి” అన్నది. అందులకు నేను నవ్వుచూ ”నీ తెలుగు పలుకుల తళుకులెక్కడివో తెలిసినదిలే” అనిన వెంటనే గ్రేసు గుంభనముగ దరహసించినది. అనంతరము ఆటపాటల చదువు సంధ్యలగరపు విద్యాలయమైనట్టి ప్రగతియను పాఠశాల వారు వ్రాయింపించిన ఆ ప్రచార ఫలకమును గూర్చి వివరించితిని.

నా వివరణము వినిన గ్రేసు ఎంతయు సంతసించినది. అంతియేగాక నావంటి తెనుగు నేర్వని పరదేశీయులకు కూడ తెనుగు తీపిని పరిచయించుటకై ఆంగ్లాక్షరములందు ఆంధ్రపదములను వ్రాయింపించిన వారి భాషాభిమానము నిరుపమానము గాన నీవు సమ్మతించిన యెడల ఒక పరియా ‘ప్రగతి’ పాఠశాలను సందర్శింతమా ప్రియతమా అని ప్రార్థించినది. నాకును ఆ పాఠశాల వారిని అభినందనార్హులేయనిపించినది. అందులకే, టాక్సీని ప్రగతికి మళ్ళింపుమంటిని.

మాటలయందే ప్రగతియనునా పాఠశాలను చేరితిమి. దాని ప్రాంశుపాలుని సందర్శించితిమి. ఆతనిని గ్రేసు ఎంతయు అభినందించినది. కానీ
ఏలనో ఆ ప్రాంశుపాలుడు మేము ఎందులకు అభినందించుచుంటిమో అర్థము కానివాని వలె చూచినాడు. అంతియే కాదు మాయభినందన
ములను స్వీకరింప సంకోచించుచు అయోమయము పడుచుండెను.

అంతలో… అంతకు మునుపెన్నడు మావంటి తెల్లవారిని చూచియుండని ఒక విద్యార్థి ఉత్సాహముగ మా వద్దకు వచ్చి నన్ను ఆటోగ్రాఫు అడిగినాడు. నేనందు సకల విద్యాబల ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభివృద్ధిరస్తు అని వ్రాసి చేవ్రాలు చేసితిని.

ఆ విద్యార్థి నేను వ్రాసినది చూసినాడు.

ఆ తరువాత దానిని జదువ యత్నించుచు, న.. ఊహుఁ… ద… ఊహుఁ… స… ఊఁ స.. క.. సక… సక… యరల… ఊఁ… ల…
సకల… అనుచు కిందమీదలు పడుచుండగా ఆతనియవస్థను చూడజాలని ప్రాంశుపాలుడాయాటోగ్రాఫు పొత్తమును తీసికొనినాడు. అందు నేను వ్రాసిన దానిని జదివి దానిపై భాగమున ఆయా పదములను ఆంగ్లాక్షరములందు వ్రాసి ఇచ్చెను. ఆశ్చర్యము, ఇప్పుడా విద్యార్థి నేను వ్రాసినదానిని గడగడ జదివినాడు. అంతియేగాక నేను వ్రాసిన దేమియో అర్థము చేసికొనినాడు. అనంతరము తన తాతగారు కూడా  నమస్కరించినపుడు ఈ విధముగనే ఆశీర్వదింతురని తెలిపి, తన తాతగారిని జ్ఞాపకము చేసినందులకై నన్ను అభినందించి వెడలిపోయెను.

తెలుగు భాషను తెనుగు అక్షరములందు చదువజాలని తెలుగు విద్యార్థి… అదియూ తెలుగు రాజధాని నడిబొడ్డున… ఇదియేమి వైపరీత్యము?
తమరు తమ విద్యార్థులకు తెలుగు బోధింపరా ఏమి అనిన వెంటనే ఆ ప్రాంశుపాలుడు బహు తేలికగా; ఆఁ తెలుగుదేముంది మాస్టారూ, ఎప్పుడైనా నేర్చుకోవచ్చు. అయినా తెలుగులో మంచి మార్కులు తెప్పించడం చాలా కష్టం. బోల్డు టైం వేస్టు. అదే శాన్‌స్క్రీటయితే ఓ నాలుగు శబ్దాలూ అరడజను శ్లోకాలూ బట్టీ వేయిస్తే చాలు ఫస్ట్‌ క్లాస్‌ మార్కులొచ్చేస్తాయి. అందుకే మా స్కూల్లో తెలుగుండదు. మేం తెలుగు పెడదామన్నా పేరెంట్స్‌ ఒప్పుకోరు అని వివరించినాడు.

ఆ ప్రాంశుపాలుని వివరణానంతరము నాకు తల దిరుగుచున్నదో లేక వారికి మతి భ్రమించినదో అర్థము కాదాయెను. అయిననేమి, వ్యాపార
ఫలకములందలి ఆంగ్లాక్షరాంధ్ర రహస్యము బోధపడినది. అంతియే కాదు, మరికొంత సమయము ఆ ప్రగతియందే కూర్చుండిన మా ప్రగతి మాట దైవమెరుగు, మా ఉన్న మతులు కూడ గతులు తప్పుట తథ్యమని తెలిసినది.

అందులకే నేను లేచితిని. నన్ను జూచి గ్రేసుయును లేచినది.

వెంటనే ప్రాంశుపాలుడు తన దినచర్య పొత్తమును దెరచి నా దూరవాణి సంఖ్య తెలుపమని కోరెను. దానిని నేను నా వైపునకు తిప్పుకొని నా
పేరును, దూరవాణి సంఖ్యను తెలుగునందే వ్రాసి యిచ్చి వెనుదిరిగితిని. అంతనా ప్రాంశుపాలుడు తన యాసనము నుండి లేచివచ్చి ”సార్‌, పొరపాట్న నెంబరు మీ భాషలో వేసేసినట్టున్నారు. దయచేసి తెలుగులో చెప్పండి నేను వేసుకుంటాను” అని విన్నవించినాడు.
అప్పటికే నా సహనము నశించినది. అయినను నిగ్రహించుకొని, ”నేను వ్రాసినది నా భాష కాదు అమాయక స్నేహితుడా, అది మీ భాషయే” అనుచు నిష్క్రమించితిని.

ఈ ప్రాంశుపాలునికన్ననూ ఆ రేడియో జాకీయులు యాంకరిణులే మేలు. వారు ఈ తరమును మాత్రమే చెరుపగలరు. మరియొక సౌలభ్యమేమన, స్విచ్చు మీట నొక్కిన చాలును, వారి కంఠములును నొక్కబడును. కాని యిటువంటి ప్రాంశుపాలుర వలన కలుగు నష్టము అపారము. విద్యగరపు నొజ్జయే స్వలాభాపేక్షచే విద్యార్థులను దారి తప్పించిన యెడల ముందు తరముల వారు వారికంటె ఘనులై సాంస్కృతిక కంటకులగుదురు. ఇది ఏ సమాజమునకైనను మంచిది కాదు.

అయిననూ ఇది ఎక్కడి చోద్యము? తెలుగునాటనే తెలుగు పిల్లలకు తెలుగు అక్షరములు రావు. గురువులకు తెలుగు అంకెలు తెలియవు.
ఆ ప్రాంశుపాలుని పొత్తము అన్నియూ ఇంగ్లీషు అంకెలే. అతడు వాటినే తెలుగు అంకెలని భ్రమ పడుచున్నట్లున్నాడు. సిగ్గు సిగ్గు.

గ్రేసునకు నా గోడు వెళ్ళబోసుకుంటిని. ఆమె నా వేదనను అర్థము చేసికొని నన్ననునయించినది.

ఏదేని యొక భాషయొక్క అభివృద్ధి అన్యభాషా పదములను తనయందిముడ్చుకొనుచు ముందుకు సాగుటయందే యుండును. కాని ఇచట
కనబడుచున్నది ఏమి…, తెలుగునందు ఆంగ్లపదములను ఇముడ్చుకొనుట కాదు, తెలుగునే ఆంగ్లము నందిమిడ్చెడి యత్నము జరుగుచున్నది. ఇది దారుణము.

గ్రేసు నా దృష్టిని మళ్ళించుటకై ఒక బట్టల దుకాణము ఎదుట టాక్సీ ఆపించినది. అచట ఆమెకు నాలుగు చీరలు తీసుకొని అచటనే కుట్టుటకిచ్చితిమి. అంతదనుక ఆ దుకాణమునందే పైభాగముననున్న బంగారు ఆభరణముల విభాగమునకరగితిమి. లోలాకులు, గాజులు,
గజ్జెలు, రత్నహారము తీసి కొంటిమి. ఆ యంగడియందలి ఒక యువతి గ్రేసునకు చీరకట్టుట నేర్పించినది. ఆ అంగడియందే ఆభరణములను
అలంకరించుకొనుట ఏమి… వాటి ఫలితముగా గ్రేసులో పెరిగిన అందములేమి… చుట్టిన చెంగావి చీరతో చేరిన ఆ కొత్తకొత్త కులుకులేమి… చెప్పుటకు మాటలు చాలవు, చూచుటకు కనులు చాలవు.

అచటి నుండి నేరుగా హోటలు గదికి వెడలినాము.

భోజనము చేసి, కొంత సమయము విశ్రమించి సాయం సమయమున మరల నగర సందర్శనము చేయవలయునని నిశ్చయించుకొంటిమి.

ఆ సాయంత్రపు కార్యక్రమములు నిర్ధారించుకొనుటకై దినపత్రికను చూచితిని. రవీంద్రభారతియందు భువన విజయము నాటకమున్నది. అష్టదిగ్గజముల నడుమ ఆంధ్రభోజుడు జరుపు సాహిత్యగోష్టియనిన సామాన్య విషయముగాదు. దానిని గ్రేసునకు జూపిన ఆమెకును తెలుగు తీపిదనము రుచి చూపినట్లగును. కానీ అదే సమయమున సికిందరాబాదు నందు ఆంధ్రభాషాభివృద్ధి సంఘమువారి సమావేశమున్నది.

నాకు ఈ రెంటినీ చూడవలయునని యున్నది. కానీ ఒకదానికి మాత్రమే పోగలము. ఈ విషయమునందు గ్రేసు సలహాను తీసుకొనుట
ఉచితమనిపించినది. నేను అడిగిన వెంటనే ఎంతమాత్రము జాగుసేయక, నాటకమనిన మరుపు దర్శనములుండును. భాషాభివృద్ధి సంఘమువారి సమావేశము మనకోసమై మరల మరల జరుగదు. నీకు భాషాభిమానము మెండుగనున్న కారణమున నీవంటి భాషాభిమానులు పెక్కుమంది చేరు సమావేశమునకరగినచో అభిప్రాయ వినిమయమునకు అవకాశముండునుగాన భాషాభివృద్ధి సంఘ సమావేశమునకే పోయెదమని సూచించినది. ఇదియే గ్రేసు విశిష్టత. సమయమునకు తగు సలహాలనిచ్చును. సూచనలను చేయును. మీదు మిక్కిలి ఎదుటివారి హృదయమెరిగి మెసలును.

ఆ పత్రికను పరికింపగా అందు అక్షరములు మాత్రము తెలుగునందున్నవి గాని అంకెలు ఆంగ్లమునందుండుట కనుపించినది. ఎంతజూచిననూ ఒక్కటనిన ఒక్క తెలుగు అంకెనూ కనుపించదాయెను. దానిని మించిన విచిత్రమొకటున్నది. కొన్నిచోట్ల రోమను సంకేతములు కనిపించినవి. తరచిజూచిన ఈ పత్రిక వరసయును ఆ ప్రాంశుపాలుని వలె కడు విపరీతముగ తోచుచున్నది. వీరికి రోమను సంజ్ఞలను వాడగల  సౌజన్యమున్నదిగాని తెలుగు అంకెలను అచ్చొత్తించు అభిమానము లేదు.

నేనీ విధముగ చెప్పిన వెంటనే గ్రేసు, ‘లేనిది అభిమానముగాదు ఆత్మగౌరవము’ అన్నది. అదియును నిజమే. కాకున్న పాఠశాలలందు తెలుగు
విద్యార్థులకు ఆంధ్రమును విస్మరించి ఆంగ్లమునందు మాత్రమే విద్యగరపుట సంభవింపదు.

ఆ ప్రగతియందు తెలుగు పతాకమును చూడవలెనను నా ఆశ ఈడేరలేదు.

సాయంకాలము సమావేశమునందైననూ నా కోరిక తీరునేమో వేచి చూడవలె.

ఆ సాయంత్రము నిర్ణీత సమయమునకు ముందే సమావేశ స్థలమునకు చేరుకొంటిమి. మేమూహించినటుల అచట పతాక వందన కార్యక్రమము జరగలేదు.

కాని తెలుగుతల్లి చిత్రమునకు పూలమాలలు అలంకరించినారు. జ్యోతి ప్రజ్వలనము గావించినారు. మా తెలుగుతల్లికి మల్లెపూదండయనుచు శ్రావ్యముగ గానము చేసినారు. ఆ గానమాలకించుచున్న గ్రేసు ముఖమునందు తన్మయత్వము గోచరించుచున్నది. అందులకే నేనామె ఏకాగ్రతను భంగపరచనిచ్చగింపక నిశ్శబ్దమును పాటించితిని.

అనంతరము వక్తల ప్రసంగములు. ఆయుపన్యాసములను నాకన్నను శ్రద్ధగ ఆలకించినదామె. అనంతరము తనయభిప్రాయమును వెల్లడించినది. ఇది వీనులవిందైన భాష. వినిన కొలదీ మరింత వినవలయుననిపించుచున్నది. చూడజూడ ఇది సంగీతమునకనువైన భాషవలె తోచుచున్నది. సరళ గంభీరముగ సాగిన ఆ ఉపన్యాసములను అర్థము చేసికొనజాలని తన అసమర్థతకెంతయు ఖేదపడుచుంటానని తెలిపినది.

ఆ సభ సంపన్నమైనది.

నేను ఆ తెలుగు భాషావేత్తలను అభినందించి పతాక వివరములను తెలుసుకొనుటకై వేదిక దాపునకేగితిని. గ్రేసును నన్ననుసరించినది. నేను
వారితో సంభాషించుచుండ నా పరముగ గ్రేసు పెద్దల ఆటోగ్రాఫులను స్వీకరించుచున్నది.

తెనుగు సంస్కృతీ సాంప్రదాయముల గూర్చి యనర్గళముగ ప్రసంగించిన ఒక వక్తను జేరి నన్ను నేను పరిచయము చేసికొంటిని. నేను పతాకమను పదమునుచ్ఛరింపగనే ఆయన పతాక ప్రసంగమారంభించినాడు. పతాకమనిన ఒక జాతియొక్క గౌరవ ప్రతిష్టలకు చిహ్నము. భారత జాతీయ పతాకమును రూపొందించిన పింగళి వెంకయ్య మన ఆంధ్రుడైనందుకు తెలుగువారు గర్వించవలయునని, తెల్లవాడనైయుండియు
తెలుగునింత స్పష్టమునుచ్ఛరింపుట తనకెంతయు ఆనందము కలిగించినదనియును తెలిపి అచటినుండి నిష్క్రమించెను. నేనడిగినది వారికర్థము
కాలేదో లేక వారికర్థమగు రీతిన నాకు అడుగుట రాలేదో అర్థముగాక మరియొక భాషాభిమాని నాశ్రయించితిని.

ఆయన నా నోట తెలుగు భాషను వినినయానందమున నాచే తెలుగునందు ప్రసంగింపజేయు యత్నమారంభించెను. ఇండ్లకు మరలినవారిని తిరిగి కూర్చుండబెట్టి వారికి నా భాషాజ్ఞానము ప్రదర్శించు కోరిక నాకు లేదు. అందులకే వారిని వారించి నేను వచ్చిన కార్యము నివేదించితిని. ఆయన తెలుగు పతాకమా? యని ఇంచుక తికమకపడి, లేకేమి… ఉన్నది. కాని ఇక్కడ దొరకదు అని చెప్పి తప్పించుకొనెను. నేనడిగినది తెలుగు పతాకమెచట లభించునో తెలుపుడని కాదు. అయినను వారు మాత్రము ఎచట లభింపదో తెలిపి నిష్క్రమించిరి. మరియొక పండితుడు తెలుగువారికి సభాస్థలములందు జ్యోతి వెలిగించెడు ఆచారమేగాని పతాకావిష్కరణముగావించు పద్ధతిలేదని వివరించెను. వేరొక పెద్దమనిషి
నిజాయితీగా తానింతవరకూ పతాకము గురించి యాలోచించి యుండలేదనియూ ఆ కారణముచే తానా వివరములను తెలిసికొనలేదనియు
ఒప్పికొనెను. అంతియేగాక కొంత సమయమిచ్చినచో పూర్తి వివరములను సేకరించి తెలియజేయుదునని జెప్పి నా దూరవాణి సంఖ్యను తీసికొనెను. చివరికి యొక పండితుడు ”తెలుగు పతాకం ఎగురని దిశయే లేదు” అను పతాక వందన గీతమును నేను వినియుంటిని. పతాక వందన గీతమున్నదనిన పతాకము కూడ తప్పక ఉండియుండును. నా బాల్యమునందు వడ్డాది పాపయ్యగారు పతాక రచన గావించియుండిరని వినియుంటిని. తెలుగువాడవు గాకున్నను తెలుగు భాషయెడల నీకున్న యభిమానమును, తెలుగు పతాకపు వివరమును తెలుసుకొనగోరు నీ కోరికను మెచ్చదగినవని నన్నభినందించి వెడలిపోయెను.

ఇది కడు విచిత్రము. కడుంగడు విపరీతము. అందరునూ తెలుగువారే… అందరునూ భాషాభిమానులే… మీదుమిక్కిలి తెలుగు సంరక్షకులు
గూడ. అటువంటి వారికే తెలుగు పతాకమున్నదో లేదో… అనుమానము! అది ఉన్నచో ఎటులుండును? దాని వైశిష్ట్యమేమి? లేనిచో ఎందులకు లేదు? లేకుండుటకు గల కారణములేవి? అన్నియు అనుమానములే… నాకు మాత్రమే కాదు, వీరికి కూడ.

నాకచటి పరిస్థితిని గాంచిన తదుపరి… నిలుచున్న చోటనే కూలబడి యేడ్వవలయునన్నంతటి దుఃఖము కలిగినది. నా నిరాశయును నీరసమును గాంచిన గ్రేసు నా మనసేదో తీరని వ్యథ జెందినదని అర్థము జేసికొన్నది. నా భుజముపై చేయి వేసినది. ఆమె చల్లని చేతిస్పర్శ నా హృదయ వేదనమును ఉపశమింపజేయు సంజీవనియైనది.

ఆమె నన్ను అచటి నుండి బయటకు తోడ్కొని వచ్చినది.

అచటి నుండే హోటలు గదికి తిరిగి వచ్చుచుండగ దారియందు రవీంద్రభారతి కనుపించినది. అప్పటికింకను భువన విజయము ప్రదర్శింపబడుచునే ఉన్నది. మేమును పోయి చివరి యంకమును జూచితిమి. చివరి యంకమైననూ మమ్మిరువురనూ విజయనగర సామ్రాజ్యమునకు గొనిపోయినది. అష్టదిగ్గజముల అజరామరమగు సాహితీ గంధము గుప్పున గుబాళించినది. గ్రేసును రాగయుక్తమైన పద్యపఠనమునకు మైమరచినది.

అనంతరము అచటి నుండి మా హోటలు గదిని చేరితిమి.

రాత్రి భోజనమునకు ముందు ఒక పెగ్గు స్కాచ్‌ ఆన్‌ రాక్స్‌ నాకునూ, గ్రేసునకు వైనునూ సేవించుట అభ్యాసము. ఆ రాత్రియును మా దైనందిన పానము గావించుచు సంభాషణమును కొనసాగించితిమి. మా సంభాషణము లోకములన్నిటిని చుట్టి మరల మరల ప్రగతి ప్రాంశుపాలుని యొద్దకో తెలుగు పతాకము వద్దకో వచ్చి చేరుచున్నది.

ప్రసంగ వశమున గ్రేసు తన ఆటోగ్రాఫు పొత్తమును చూపి నా దృష్టిని మళ్ళింప యత్నించినది. ఆమె అంత తక్కువ సమయమునందే
సాధ్యమగునన్ని ఎక్కువ ఆటోగ్రాఫులను సేకరించినది. ఆమె ఆటోగ్రాఫులనిచ్చిన వారి సంతకములను జదువ యత్నించినది. దాదాపుగ
అందరి పేర్లను చదువగలిగినది. ముచ్చటగ మూడు తప్ప. వాటిని గ్రేసు చదువజాలదు. ఏలనన ఆ మూడును తెలుగు చేవ్రాళ్ళు.

సంతకమనిన సామాన్య విషయముగాదు. అది ఆ వ్యక్తి యొక్క పరోక్ష పరిచయము. ఆతని వ్యక్తిత్వమునకు గురుతు. అందులకే దానిని ఆ
వ్యక్తియొక్క అంతరంగావిష్కరణముగ నెంతురు. అయిన, ఆత్మావిష్కారమునకే ఆంగ్లమును పయోగించువారు ఆంధ్రమునకు చేయదగినదైననూ
ఏముండును ఇటువంటి సమావేశములను నిర్వహించుట తప్ప!

నా మాటలకు గ్రేసు ”ప్రియతమా, ఈ యాటోగ్రాఫులను జూపి నీ హృదయ భారమును మరింతగా పెంచి యుండిన యెడల మన్నింపుమని” వేడినది.

అప్పటికే నేను రెండు పెగ్గులు ఎక్కువ సేవించితిని.

మా సంభాషణము కొనసాగుచునేయున్నది. గ్రేసు, మనము ఇప్పుడు ఈ నగరమును ఏ స్థితి యందుండుటను చూచి వ్యథ చెందుచుంటిమో అది ఇప్పటికిప్పుడే సృష్టింపబడినది కాదు. ఇది కొన్ని దశాబ్దములుగ అనుదినము అభివృద్ధి చెందుచు ఇప్పటికి ఈ పరిస్థితికి చేరియుండును. ఆ పరిణామ క్రమమునెరుగని నీవంటి అతిథులకు ఆశ్చర్యమును కలిగించును లేదా ఆవేదనమునైనను రగుల్చును”.

ఆమె మాటలకు తలయూచుచునే మరియొక పెగ్గును వేసుకొనుచుండగా వారించినది గ్రేసు. సీసా మూతను బిగించుచు చిరుదరహాసముతో
స్థిరచిత్తురాలై అన్నది ”ప్రియా, తెలుగు నీ ఆరవ ప్రాణమని నాకు తెలియును. అందువలననే తెలుగునకైన గ్లాని, నీ ఆత్మగ్లానిగ పరిణమించినది.
ఇన్నేండ్లుగ నీవు కన్న కలలు కనులముందే కల్లలైనందులకు కలుగు దుఃఖము సామాన్యమైనది కాదు. నీవే యోచింపుము ఇది కేవలము ఖేదపడి సంతాపము ప్రకటించినంతనే తీరెడి సమస్య కాదు. ఈ సమస్యను ఎదురించుటకు నీవేమి చేసిననూ, నేనును నీ వెన్నంటి యుండగలదానను. కేవలము బాధపడుచు మరియొక పెగ్గు సేవించుటకు దప్ప”.

ఆమె పలుకులు… నాపాలి పరశువేదులు!

‘తెలుగు పతాకం’ వెనుక…

హైదరాబాద్‌ వేదికగా 1998లో అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం జరిగింది. అందులో ప్రత్యేక ప్రశంసకి పాత్రమైన ”ఇకినాయ్‌” చిత్రదర్శకుడికి ఇంగ్లీషు రాదు. చివరికి ఆంగ్లంలో సంతకం కూడా పెట్టలేడు. అయినా సరే ఆ యువకుడు అంతర్జాతీయ స్థాయి దర్శకుడు అయ్యాడు. ఈ కథకి ఆయన పరిచయం ఒక ప్రేరణ అయితే మరో ముఖ్యకారణం కూడా వుంది.

2006 నవంబరులో జెట్‌ టిక్కెట్‌ కొనుక్కుని బస్సులో ప్రయాణిస్తూండగా జరిగిందీ సంఘటన. దానిమీద నేను తెలుగులో సంతకం చేశాను. దాన్ని చూసిన కండక్టర్‌, ‘ఈ టిక్కెట్‌ మీదేనా?’ అని శంకించాడు. ఎందుకా అనుమానం వచ్చిందని అడిగితే, ‘చూస్తూంటే చదువుకున్నవారిలా కనిపిస్తున్నారు. మరి తెలుగులో సంతకం పెడితే అనుమానం రాదా?’ అని ఎదురు ప్రశ్నించాడు. అంటే ఆయన దృష్టిలో చదువురానివాళ్ళు మాత్రమే తెలుగులో సంతకం పెడతారన్నమాట. చివరికి ఆ కండక్టరూ, డ్రైవర్ల ఎదురుగా సంతకం చేసి చూపించేంతవరకూ వదల్లేదు. అక్కడ అక్షరం ముక్కైనా ఆంగ్లం నేర్వకుండనే ఆయన అంతర్జాతీయ స్థాయికి ఎదిగితే, ఇక్కడ కేవలం తెలుగులో సంతకం పెట్టిన నేరానికి బస్సులో అందరిముందూ అది నా సంతకమేనని నిరూపించుకోవడానికి నానాతంటాలూ పడాల్సి వచ్చింది.

ఏమిటీ వైపరీత్యం?

ఎదుటివారిని నెత్తినెక్కించుకోవడానికి మనరాష్ట్ర చిహ్నం పూర్ణకుంభంతో స్వాగతిస్తాం. కానీ మన జాతిగౌరవాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి కనీసం జెండా అయినా లేని జాతి మనది.

తెలుగునాట తెలుగు వెనకబడుతూండటం గురించి మాట్లాడుకుంటున్నప్పుడు మిత్రుడు పలమనేరు బాలాజీ దీన్నొక వ్యాసంగా రాయమని సూచించారు. కానీ అదిలా ‘తెలుగు పతాకం’గా వెలువడ్డానికి కారణం సాహిత్యనేత్రమూ, దాని సంపాదకులు శశిశ్రీ గారూను.

ఇంక నా గురించి…

ఆటా నిర్వహించిన మొదటి నవలల పోటీలో నా నవల ‘వలస దేవర‘కి మొదటి బహుమతి లభించింది. వారి నుంచీ మరో మూడు కథలకి కూడా బహుమతులు వచ్చాయి. అప్పాజోస్యుల విష్ణుబొట్ల ఫౌండేషన్‌ వారినించీ మరో రెండు కథలకీ, వివిధ పత్రికలూ, సాహిత్యసంస్థలూ నిర్వహించిన కథల పోటీల్లో మరో ఆరుకథలకీ బహుమతులు వచ్చాయి.

ఈటీవీ కన్నడ వాహినిలో రచన, కార్యక్రమ నిర్వాహక విభాగంలో ఉద్యోగం. కన్నడ కార్యక్రమాలు రూపొందించడం రచించడం చేస్తూంటాను.

అంకితం

నన్ను తెలుగు పండిట్‌ చేయాలని కలలుగన్న, మా నాన్నగారు కీర్తిశేషులు జొన్నవిత్తుల రామకృష్ణశర్మగారికి…!